کشور عزیزمان قومیتها و مذاهب مختلفی را در خودش جای داده است که هر کدام، آداب و رسوم و عرفهای مخصوص به خود را دارند. همین تنوع در آداب و رسوم باعث شده که بعضی اصطلاحات، مفاهیم مختلف و متفاوتی در هر کدام از این قومیتها را داشته باشند. نمونه بارز این اختلاف نظرها، بر میگردد به تعریف واژههای «دوران نامزدی» و «دوران عقد». بعضی این دو را با هم مترادف میدانند و گروههایی برای هر کدامشان معناهای مختلفی قائل میشوند. ولی با تمام این اختلاف نظرها، همه در یک اصل با هم تفاهم دارند: دوره نامزدی و عقد، قبل از شروع زندگی مشترک است.
پس بر اساس این اصل، ما هم به تعریف خودمان درباره این دوران و ویژگیهای آنها می پردازیم:
تاکنون اصطلاحات «نامزد انتخاباتی» یا «نامزد دریافت جایزه» را زیاد شنیدهاید. در فرهنگ دهخدا، واژه «نامزد» اینگونه تعریف شده: از جمع مرکب «نام + زد، زده» به دست میآید که معنای «معین»، «مخصوص» یا « «نامبرده شده و معین گشته برای شغل یا عملی» را دارد. با توجه به این تعریف، میتوان فهمید که نامزد را به چیز، عمل یا کسی نسبت میدهند. ولی این نسبت، قطعی نیست و باید به تصمیم نهایی برسد. به عنوان مثال: تمام نامزدان انتخاباتی قرار نیست که در انتخابات پیروز شوند و به سمت اجرایی خود برسند. یا نامزد دریافت یک جایزه هنری نشان داده که لیاقت بالایی دارد که به این مرحله رسیده، ولی به معنای دریافت قطعی آن جایزه توسط او نیست. اگر این مفهوم را در وادی ازدواج هم بست دهیم، متوجه میشویم که وقتی دختر و پسری با هم نامزد میشوند، به این معنا نیست که قرار است صددرصد با هم ازواج کنند. آنها در مرحله اول همدیگر را پسندیدهاند، حال قرار است مدتی بگذرد تا بهتر بتوانند درباره ازدواجشان فکر کنند و به تصمیم نهایی برسند. در این مرحله دختر و پسر نسبت به هم تعهد قانونی ندارند. ممکن است برای رفع مشکلات شرعی ارتباط آنها، عقدی غیر محضری یا موقت جاری شود. گاهی همین صیغه هم انجام نمیشود و نهایتا با رد و بدل کردن چند نشان (که معمولا انگشتر است) دختر و پسر را نامزد اعلام میکنند. معمولا برای نامزد کردن دختر و پسر، جشن خاصی برگزار نمیشود.
«دوران عقد» را میتوان دوران بعد از نامزدی دانست. البته در صورتی که دوران نامزدی بین دو طرف وجود داشته باشد؛ چون در خیلی از موارد بلافاصله بعد از خواستگاری، دختر و پسر را عقد میکنند و جشن کوچکی به نام «بلهبرون» برایشان میگیرند. واژه «عقد» به معنای «قرارداد» و «پیمان» است. دختر و پسر بعد از عقد کردن، به طور قانونی و شرعی زن و شوهر به حساب میآیند. با این تفاوت که قرار نیست بلافاصله به خانه خودشان بروند و زندگی مشترکشان را به مفهوم واقعی شروع کنند. در این زمان، طرفین برای تهیه ملزومات شروع زندگی (که شامل جهیزیه، خرج عروسی، تهیه مسکن و... میشود) مدتی به خودشان وقت میدهند. آنها با این کار دوره جدیدی را آغاز میکنند که در آن با اینکه دختر و پسر با هم زن و شوهر هستند، هنوز در خانههای پدری خودشان زندگی میکنند. از دیگر ویژگیها و مزایای دوره عقد، شناخت بیشتری است که طرفین نسبت هم به دست میآورند. این شناخت، برای گرفتن تصمیم ازدواج نیست، بلکه به منظور ایجاد تفاهم و محبت در روابط آتی دختر و پسر و خانواده هایشان است.
دوران عقد، در صورت برخورد سنجیده و معقولانه طرفین، می تواند بهترین دوران زندگی دختر و پسر باشد. چون آنها هنوز درگیر مشکلات مادی و معنوی زندگی مشترک نشدهاند. و با شور و اشتیاق سرشاری که ذات آغاز دوران ارتباطشان هست، میتوانند لحظات خوش و زیبایی را برای همدیگر رقم بزنند. اگرچه همین عدم شناخت و تازه بودن ارتباط، ممکن است باعث ایجاد چالش و سوءتفاهماتی بشود. ولی در صورت برخورد درست و سنجیده و به دلیل وجود حد و مرزها و احترام خاصی که دو طرف در آغاز رابطهشان برای همدیگر قائل هستند، میتوانند این مشکلات و سوءتفاهمات را به خیر و خوبی پشت سر بگذارند.
ارتباط دختر و پسر و رفت و آمدی که بین خانوادههای همدیگر دارند، به مرور باعث همزیستی و شکلگیری علاقه میشود. خانوادهها، عضو جدیدی را با عنوان عروس یا داماد در کنار خودشان میبینند، کم کم به حضورش عادت میکنند و او را هم عضوی از خانواده خودشان میدانند. دوران عقد، پیش درآمد زندگی مشترک است و دختر و پسر و خانواده هایشان را برای شروع این زندگی جدید آماده میکند.