ازدواج و  طلاق  (سردفتر )

به علاوه، عقل و هوش زن و شوهر در فرزندانشان نیز تأثیر دارد، فرزندان خانواده خوش فهم و با هوش، غالباً باهوش و زیرک مى ‏شوند، و برعکس حماقت و نادانى پدر و مادر نیز در فرزند تأثیر دارد. همسر باهوش و عاقل بهتر مى ‏تواند در تعلیم و تربیت فرزندانش بکوشد. بارى، عقل و درایت یکى از مزایاى مهم و بسیار با ارزش محسوب مى ‏شود که به هنگام گزینش همسر باید کاملاً مورد توجه قرار گیرد.

امیرالمؤمنین علیه ‏السلام فرمود: «با انسان احمق و نفهم ازدواج نکنید، زیرا معاشرت با او بلایى است عظیم و فرزندانش نیز ضایع خواهند شد.(۱)»

رسول خدا صلى ‏الله‏ علیه ‏و‏ آله به حضرت على فرمود: «یا على! هیچ فقرى بدتر از نادانى و جهالت نیست و هیچ مالى سودمندتر از عقل نیست.(۲)»

حضرت صادق علیه ‏السلام فرمود: «عقل راهنماى مؤمن است.(۳)»

هم‏چنین فرمود: «هرکس عاقل باشد دین‏دار است و هرکس دین‏دار باشد داخل بهشت خواهد شد.(۴)»

به هرحال، تردید نیست که عقل و هوش یکى از بزرگ‏ترین مزایایى است که در انتخاب همسر باید مورد عنایت دختر و پسر باشد و هنگام خواستگارى باید مورد توجه قرار گیرد و براى کشف آن از هر طریق ممکن استفاده شود. براى تشخیص آن از راه‏هاى زیر مى‏توان استفاده کرد:

الف. معاشرت و مصاحبه

دختر و پسر اگر مدتى با هم گفت‏وگو و مصاحبه داشته باشند، مى ‏توانند به مقدار عقل و شعور یک دیگر پى ببرند، اما چنین معاشرتى براى اغلب پسران و دخترانى که درصدد ازدواج هستند عملاً امکان‏پذیر نیست. ولى مصاحبه و گفت‏وگوهاى چند ساعته، هم امکان وقوع دارد و هم تا حدى مفید خواهد بود. اگر این موضوع یکى از شرایط اساسى شد باید دختر و پسر در این‏باره تصمیم بگیرند و براى کشف آن به مقدار امکان تلاش کنند. لازم است دختر و پسر چند جلسه با هم بنشینند، خجالت را کنار بگذارند و رسماً با هم گفت‏وگو کنند. مى ‏توانند از هدف ازدواج، وظایف زن و شوهر نسبت به یک دیگر، انتظارات و توقعات، برنامه آینده زندگى، مشکلات احتمالى و راه حل آنها، مسائل سیاسى و اجتماعى، سؤال و نظرخواهى کنند و بدین وسیله به مقدار عقل و شعور اجتماعى یک‏دیگر آشنا گردند.

ب. نامه نگارى

همین مسائل را به وسیله نامه هم مى‏توان مطرح کرد و نظر خواهى نمود. اگر سؤال‏هاى دقیق و حساب شده‏اى مطرح شود با رد و بدل شدن چند نامه مى‏توان تا حدى به مقصود نائل آمد.

ج. سؤال و تحقیق از دیگران

مقدار عقل و هوش و شعور اجتماعى افراد را مى‏توان از دوستان و خویشان و معاشرین آنها تحقیق کرد. البته مشروط به این که خودشان نیز عاقل و مورد اعتماد باشند.

د. بررسى وضع خانواده

از عقل و فهم پدر و مادر و سایر اعضاى خانواده نیز مى‏توان مقدار عقل و شعور فرزندان را تا حدى کشف کرد، زیرا فرزندان بیشتر به پدر و مادرشان شباهت دارند. در اصل بعضى طایفه‏ها از عقل و شعور اجتماعى بیشترى برخوردارند. ولى این موضوع را نباید به عنوان یک اصل کلى تلقى کرد بلکه موارد خلاف فراوانى نیز مشاهده مى ‏شود.

ه . محل زندگى

شهرى‏ها بیشتر از دهاتى‏ها خوش فهم‏ترند و هم‏چنین ساکنین شهرهاى بزرگ غالباً از ساکنین شهرهاى کوچک فکر بازترى دارند. ساکنین بعضى مناطق کشور از ساکنین برخى مناطق دیگر غالباً با هوش ترند. هم‏چنین افراد تحصیل کرده اغلب از افراد بى‏سواد یا کم سواد فهمیده ترند، ولى هیچ یک از اینها کلیت و عمومیت ندارد و موارد خلاف فراوانى در آنها دیده مى ‏شود. چه بسا افرادى در دهات یا شهرهاى کوچک دیده مى‏ شوند که از جهت عقل و شعور اجتماعى از بعضى شهرى‏ها به مراتب بهتر و بالاترند. هم‏چنین در بین تحصیل کرده‏ها حتى فارغ التحصیلان عالى، افرادى دیده مى‏ شود که از لحاظ فهم اجتماعى در سطح پایین‏ترى قرار دارند، برعکس در بین بى‏سوادها نیز افراد فراوانى دیده مى‏ شود که از بعضى تحصیل کرده‏ها به مراتب عاقل‏تر و باهوش‏ترند. بنابراین، این امور را نباید معیار کلى و عمومى تلقى کرد، اما به عنوان امرى اکثرى مى ‏توان پذیرفت.