عشق دو گونه است؛

عشق حقیقی و عشق مجازی.

عشق حقیقی، فقط و فقط مخصوص خدای متعال است. چرا؟ به لحاظ اینکه وجود حقیقی یکی بیش نیست. بر مبنای وحدت شخصی وجود در عرفان، چون وجود حقیقی، یکی بیش نیست عشق حقیقی هم قطعا یکی بیشتر نمی‌تواند باشد و از آنجایی که هر وجودی غیر از حق، مجاز است (مجاز در اصطلاح عرفان) پس هر عشقی به غیر از حق نیز مجاز می‌شود.

عشق مجازی هم دو قسم است: یکی عشق مجازی نفسانی و دیگری عشق مجازی حیوانی.

عشق مجازی نفسانی تعریفش این است که تمام توجه عاشق به معنویات معشوق و اخلاقیات معشوق است. گرایش بین معشوق و عاشق فقط به جنبه‌های اخلاقی معشوق است که در آن، سلطان شهوت (جنسی) اصلا نیست، غریزه جنسی به هیچ وجه در این بخش از عشق هیچ گونه حرفی را نمی‌زند این عشق را می‌گویم عشق پاک، عشق عفیف. این نوع عشق مجازی است که قنطره و پل حقیقت می‌شود. اینکه گفته‌اند: «المجاز قنطرة الحقیقة» این نوع عشق است که پل می‌شود برای رسیدن به عشق حقیقی یعنی انسان، جلال حق و جمال حق را در یک آیینه ببیند بعد به این صورت، عشق می‌‌ورزد از آن جهت که آیینه جلال و جمال حق است.

عشق مجازی حیوانی هم که در حقیقت توجه به مسائل جنسی است، توجه عاشق تنها و فقط به خط و خال و قیافه معشوق است.

غرض این که با عشق عفیف هم می‌شود انسان خودش را آماده بکند برای دریافت حقیقت یعنی الگو قرار دادن و اسوه قرار دادن انسان‌های راه رفته، انسانهای پیشرو، انسانهای پیشگام، انسانهای تا حدی به مقصد رسیده تا برسد در رأس آنها به انبیا و حضرات معصومین علیهم‌السلام. با این بزرگواران ارتباط داشته باشد، اینها را الگو قرار دهد، پشت سر اینها حرکت کند و به اینها عشق بورزد که این موارد باعث می‌شود بتواند معارف بالا را دریافت کند و پاکی و طهارت یابد.