ازدواج و  طلاق  (سردفتر )

پاسخ: یکی از مزایای مهم فقه اسلامی، واقع نگری آن به مسایل مختلف مي‌باشد. به این ترتیب که در تشریع احکام، همة انسانها در همه اعصار و با ویژگی های مختلف روحی و جسمی لحاظ شده اند، چرا که فقه برنامة زندگی همه آنهاست.

 

در این بین واقعیات اجتماعی که انسان به شدت از آنها متأثر است، مورد توجه اسلام بوده است. البته این به معنای تأثیر منفعلانه در مقابل واقعیات نیست، بلکه اسلام از ابتدا در تشریع احکامش به وجود واقعیاتی که همواره به صورت مستمر در حاشیه یا متن زندگی بشر حضور دارند، توجه داشته است.

 

 تعدد زوجات یکی از همین احکام اسلامی است که با توجه به واقعیاتی که ذیلاً به آنها اشاره می شود، وضع شده است، اگر چه از خلال اجرای آن در موارد مقتضی، بخشی از زنان نیز دچار مشکلاتی شوند.

البته توجه به این نکته ضروری است که این حکم، ابداع اسلام نبوده است که آن را متهم سازیم، بلکه اسلام فقط به آن نظم بخشیده، از آزادی بیش از حد مردان کاسته و آن را منوط به شرایطي مانند اجرای عدالت نموده است.

اما واقعیات اجتماعی ای که از آنها سخن گفتیم عبارتند از :

 
1. غریزه جنسی، یک غریزة فعال و فراگیر است که عدم مدیریت صحیح آن موجب فعالیت بیشتر و خارج از مدار آن می شود.

2. ازدواج برای هر یک از مرد و زن کارکردهایی از جمله: ابقای نسل پاک و ارضای غریزی، عاطفی و اقتصادی دارد و هر انسانی برای کسب این کارکردها به ازدواج تمایل دارد و لذا حق تأهل از نظر اسلام، حق شامل و عامی است که همه می توانند آن را احراز نمایند.

3. به دلایل متعدد همیشه تعداد زنان و دختران آمادة ازدواج بیشتر از مردان آمادة ازدواج است.

 

از جمله این دلایل می‌توان به پیشتر بودن سن بلوغ دختران از پسران و شروطی که برای تشکیل خانواده پیش روی پسران است اشاره كرد.

 

که این مشکل زمانی جدی تر می شود که بدانیم زنان بیوه‌ای هستند که جداً برای بقاء زندگی سالم خود و فرزندان احتمالی‌شان، نیاز به حمایت ویژه‌ای دارند که لزوماً حمایت مالی نیست، بلکه نیاز عاطفی نیز هست.

به هرحال، برای حل این امور طبعاً یکی از این سه راه در پیش رو مي‌باشد :

الف) سیاستها به سمت روابط آزاد پیش برود. که نتیجه‌اش رها شدن انرژی غریزی فعال در جامعه از یک سو و خشکیدن ریشه های عفت و پاکدامنی از سوی دیگر است كه در نهایت خانواده ها در معرض آسیب قرار خواهند گرفت.

ب) چشم‌پوشی بر واقعیت‌های پیش گفته و پیشنهاد راه حل تحمل فضای موجود و اینکه هیچ زنی نمی‌تواند در زندگی خود وجود رقیبی را تحمل کند و امثال این مسایل، البته این امر در هر حال واقعیت را تغییر نمی‌دهد.

ج) با نظر به واقعیات، راه میانه‌ای را در پیش گیریم.

 

 قطعاً یک ازدواج دائم تک همسری، ازدواجی کامل مي باشد که از هر حیث مطلوب است. ولی وجود واقعیت‌ها باعث می شود که راه برای تعدد زوجات یا ازدواج موقت باز شود و فرقش با ازدواج موقت یا روابط آزاد در ضوابط و قوانینی است که در ازدواج دائم وجود دارد، که برخی به کنترل فردی و تقویت خویشتنداری فرد بر می‌گردد و به نوعی می‌توان گفت حائز ویژگی اخلاقی، اعتقادی و فقهی‌اند و برخی نیز به کنترل اجتماعی برگشته و نیاز به مدیریت کلان اجتماعی و تنظیم ساختاری و سازمانی دارند.

کنترل رسانه‌ها از نظر تهییج غریزة جنسی، تقویت عنصر غیرت و عفت در اجتماع، حمایت اقتصادی دولت از بیوه زنان، و زنان خود سـرپرست به خصوص دارای فرزند، آموزش حقوق و مسئولیت های خانواده به ویژه در مسأله همسری و ... از اموری هستند که باید در برنامه ریزی اجتماعی تعبیه شوند و از سوی دیگر جنبه اصیل احکام مربوط به جواز تعدد زوجات و ازدواج موقت حفظ شود تا در صورت لزوم، افراد خاص بتوانند به آن بپردازند.

در نهایت به نظر می رسد راه حل سوم بهترین گزینه است، البته با این قید که فرهنگ صحیح را برای اجرایی شدن درست و معقول احکام فوق نیز ترویج نمود، تا احکام به دستاویزی برای هوس بازان مبدل نگردد.

 

 اگر افراد بدانند که برای خروج از خانوادة تک همسری تنها راه، ازدواج و پذیرفتن تعهدات مختلف در ازای یک رابطة زناشویی است، طبعاً بخش کمی از افراد به این مسأله روی خواهند آورد. در حالیکه روابط آزاد برای هیچ مردی زحمت اضافه ندارد و بسیاری از خانواده‌ها را در معرض فروپاشی و عدم بهداشت جنسی و فقدان سلامتی و ... قرار می دهد.