پاسخ:
این مسأله در ماده 1041 قانون مدنی اینگونه بیان گردیده است:

«عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن 13 سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به سن 15 سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط رعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح».

بر اساس این قانون، سن ازدواج دختر، 13 سال در نظر گرفته شده و به ازدواج زیر این سن، ازدواج ولایی گفته می شود.

طبق فتوای امام خمینی(ره) و برخی دیگر از فقهاء دختر بالغه رشیده می تواند برای ازدواجش، خود تصمیم بگیرد – هر چند اذن پدر ضمیمه این تصمیم می شود – اما دختر زیر این سن، یعنی دختر بالغه غیررشیده یا غیربالغه غیررشیده نمی‌تواند ازدواج کند، مگر آنکه مصلحت دختر اقتضاء نماید.

به این ترتیب در قوانین داخلی کشور، سن 13 سال، سقف زمانی بلوغ و رشد دختر در نظر گرفته شده است و ازدواج زیر این سن، قانونی نمی‌باشد، مگر با رعایت نکات زیر:

1- اذن ولی به شرط رعایت مصلحت دختر با تشخیص دادگاه صالح.

بنابراین پدری که دختر زیر 13 سال خود را می خواهد به عقد کسی درآورد، موظف به گرفتن تأییدیه حکم دادگاه، مبنی بر رعایت مصلحت دختر می باشد و در غیر این صورت دفاتر عقد ازدواج مجاز به ثبت چنین ازدواجی نمی باشند. مشاهده می شود که رعایت مصلحت دختر در این امر به اندازهای مهم است که ولی دختر به تنهایی نمی تواند آن را لحاظ نماید و نیاز به تأیید دادگاه صالح است.

2- در ازدواج ولایی زیر سن بلوغ، صرفاً عقد برقرار می گردد و امر ازدواج منوط، به بلوغ یافتن دختر می‌باشد.

3- بر اساس برخی آراء معتبر فقهی در ازدواج ولایی، دختر و پسر می توانند پس از رسیدن به سن بلوغ با این ازدواج مخالفت نمایند و در صورت مخالفت، این ازدواج فسخ می گردد.

قوانین داخلی ما در خصوص این مسأله که دختر و پسری که قبل از سن بلوغشان با رعایت مصلحت به عقد کسی درآمده باشند و پس از رسیدن به سن بلوغ و رشد، با آن مخالفت نموده و عقد را تأیید ننمایند، سکوت نموده است. لذا بر اساس اصل 167 قانون اساسی، در این زمینه می توان به آراء معتبر فقهی مراجعه نمود و بر آن اساس دادگاه می تواند به فسخ این ازدواج حكم دهد.

به این ترتیب به نظر می‌رسد که اولاً تعداد این گونه ازدواج ها بسیار بسیار اندک است و ثانیاً باشرایط در نظر گرفته شده در آن، عملاً تحقق آن در موارد استثنایی است که واقعاً مصلحت فرزند اقتضا نماید.

به راستی امروزه مشکل دختران ایرانی آن است که این دختران در سن کمتر از 13 سال ازدواج می‌نمایند یا اینکه در شهرها و روستاهای ایران، بسیاری از دختران در سن ازدواج و متمایل به تشکیل خانواده هستند ولی از نعمت ازدواج محروم می‌باشند؟ مشکل واقعی (و نه شعاری) دختر ایرانی، ازدواج در سنین پایین است یا محرومیت از ازدواج در سنین بالا؟
 
منبع: كتاب حقوق زنان برابري يا نابرابري
ناشر: نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها